Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Lê Quân nêu thực tế có những trường nộp danh sách giảng viên có bằng thạc sĩ, tiến sĩ để xin tăng chỉ tiêu tuyển sinh nhưng không đi giảng dạy.
Tại Hội nghị giáo dục đại học năm 2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) sáng ngày 1/10, một trong những chủ trương trọng tâm mà Bộ đang đẩy mạnh thực hiện trong năm học 2026-2027 là sẽ đồng bộ hóa dữ liệu với cơ sở dữ liệu quốc gia để quản lý hệ thống giáo dục.
Tái cấu trúc: Trường trọng điểm không thể tuyển điểm “lẹt đẹt”
Đề cập đến quy hoạch mạng lưới các cơ sở giáo dục đại học mà Bộ GD&ĐT đang triển khai cùng với các cơ sở đào tạo, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Lê Quân yêu cầu các trường phải xác định rõ tiêu chí thế nào là trường trọng điểm.
“Trường trọng điểm là phải gắn với chất lượng cao. Nếu mang danh trọng điểm mà tuyển sinh ồ ạt, điểm chuẩn lẹt đẹt, chuẩn đầu vào thấp thì không thể gọi là trọng điểm”, ông Quân nói.
Việc phân tầng đại học thời gian tới sẽ được làm rõ ràng, mạch lạc hơn, nhằm hình thành nên những nhóm trường có chất lượng vượt trội.
Bên cạnh quy hoạch mạng lưới, Thứ trưởng nhấn mạnh nhiệm vụ vô cùng cấp bách hiện nay là tái cấu trúc toàn diện từ chuẩn đầu vào, chuẩn đầu ra, tiêu chuẩn giảng viên cho đến chương trình và phương pháp giảng dạy. Đặc biệt trong bối cảnh công nghệ và Trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển, việc tái cấu trúc chương trình đào tạo không chỉ giúp nâng cao chất lượng, tăng cường tính liên ngành mà còn giải quyết bài toán tối ưu hóa chi phí đào tạo.
Ông Quân gợi ý các trường đại học cần thiết kế lại thời khóa biểu, đẩy mạnh học tập trên các nền tảng số để rút ngắn thời gian lý thuyết, tăng thời gian thực hành.
“Thay vì học rải rác mỗi buổi vài tiết, lơ phơ cả tuần, các trường nên dồn lịch học, thậm chí cho sinh viên nghỉ thứ sáu, thứ bảy để các em đi thực tập, làm thêm, gắn kết với doanh nghiệp. Học sinh trước khi đến lớp đã phải tự học qua nền tảng số, khi lên lớp là để thảo luận, giải quyết vấn đề thực tiễn”, Thứ trưởng định hướng.
Trong phát biểu chỉ đạo về nội dung này tại hội nghị, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu yêu cầu sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục đại học trên cơ sở chất lượng, sứ mạng, nhu cầu phát triển của ngành, vùng, địa phương, khả năng liên kết và hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Phó Thủ tướng cho biết tinh thần chỉ đạo của Nghị quyết 71 là giảm ít nhất 20% đầu mối. Việc sắp xếp không nhằm đơn thuần giảm số lượng mà phải đổi mới quản trị, nâng cao chất lượng đào tạo, tập trung đội ngũ, cơ sở vật chất và nguồn lực, khắc phục phân tán, trùng lặp và đầu tư dàn trải.
Không sắp xếp cơ học nhưng cũng không duy trì kéo dài những cơ sở yếu kém, chất lượng thấp; đồng thời tập trung đầu tư cho các cơ sở có tiềm năng để hình thành đại học tinh hoa, trọng điểm và các nhóm nghiên cứu có khả năng dẫn dắt, cạnh tranh quốc tế.
Đồng bộ dữ liệu, xóa tình trạng giảng viên “ghi danh khống”
Đáng chú ý tại hội nghị, một trong những nhiệm vụ trọng tâm mà GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ GD&ĐT nêu lên là hệ thống giáo dục đại học sẽ không còn quản lý theo kiểu cũ mà chuyển sang quản trị dựa trên dữ liệu.
Theo đó, Bộ GD&ĐT định hướng xây dựng hệ thống theo dõi người tốt nghiệp, kết nối doanh nghiệp và cựu sinh viên để theo dõi việc làm phù hợp, thu nhập, tiến triển nghề nghiệp và đóng góp xã hội. Các dữ liệu về thu nhập, bảo hiểm, thuế và việc làm sẽ được sử dụng để đánh giá tác động của đào tạo.
Điều này giúp cơ quan quản lý nắm rõ sinh viên trường nào ra trường có việc làm đúng chuyên môn, thu nhập bao nhiêu, từ đó điều tiết nguồn lực và chỉ tiêu tuyển sinh minh bạch.
Đây cũng là nội dung được Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Lê Quân nhấn mạnh khi yêu cầu đẩy mạnh quản trị đại học dựa trên dữ liệu.
Theo Thứ trưởng, thời gian tới, Bộ GD&ĐT sẽ triển khai đồng bộ cơ sở dữ liệu quốc gia. Đối với giảng viên, khi đăng ký trên hệ thống sẽ được gắn với mã định danh công dân. Bộ sẽ truy vết, đối soát với dữ liệu từ Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế và cơ quan Thuế.
“Nhiều trường nộp danh sách có bằng thạc sĩ, tiến sĩ để xin tăng chỉ tiêu tuyển sinh. Nhưng khi kiểm tra mã số thuế thu nhập cá nhân trong cả năm không thấy phát sinh thu nhập từ trường, nghĩa là người đó có đi giảng dạy đâu? Việc liên thông dữ liệu sẽ lập tức phát hiện giảng viên đó có gắn bó thực chất với trường hay không”, Thứ trưởng Lê Quân nói và cho biết Bộ sẽ sớm thí điểm kiểm tra chéo tại một số ngành và trường “nóng”.
Tương tự với người học, mỗi sinh viên khi nhập học sẽ có một mã ID duy nhất gắn với mã văn bằng số và mã học tập suốt đời. Hệ thống sẽ theo dõi toàn bộ quá trình từ lúc nhập học, ra trường cho đến khi đi làm.
Bộ GD&ĐT sẽ không chỉ nhìn vào báo cáo tỷ lệ việc làm do các trường tự thống kê, mà sẽ đánh giá qua việc sinh viên ra trường 2-3 năm có thu nhập hay không, mức đóng thuế ra sao.
“Không có thu nhập thì rõ ràng là không có việc làm. Dữ liệu này sẽ được đối soát và công bố công khai, buộc các trường phải đào tạo gắn chặt với chất lượng thực tế”, Thứ trưởng khẳng định.
Thứ trưởng Lê Quân cũng nói thêm, khi chuyển sang quản trị bằng dữ liệu, mỗi chuyên viên phụ trách phải nắm rõ thế mạnh, điểm yếu và nguy cơ rủi ro của từng trường đại học. Dựa trên dữ liệu, hệ thống sẽ tự động khoanh vùng để quyết định trường nào cần thanh tra ngay lập tức, trường nào cần đưa vào diện kiểm định, qua đó điều chỉnh kịp thời.
Bài viết đang lại của DANTRI
